19 Şubat 2019 Salı

Erdemin Gücü

Erdemin Gücü

Geçenlerde bir batı Afrika ülkesini konu alan bir belgesel izledim ve insanların canla başla hayat mücadelesine, yaşadıkları imkânsızlıklara ve zorluklara şahit oldum. Yaşadığımız bu çağda insan hem üzülüyor hem de bu özverili insanları zorlayan şartları gördüğümde hayretler içerisinde kaldım. 

Modern çağ olarak adlandırılan günümüzde bencillik, bireysellik, faydacılık gibi kapitalist yaklaşımlarla birçok değer yozlaştırılmaya ve itibarsızlaştırılmaya çalışılıyor adeta. Büyük balık küçük balığı yer mantığında çevreyi hep büyük balıklar işgal ediyor türünden bir görüntü sergileniyor. Atalarımızın geçmişte hayatın her alanına taşıdıkları, uyguladıkları adabı muaşeret öğretilerinin bu günkü devamı olabilecek şekliyle -değerler eğitimi- eğitim müfredatında yerini alması boşuna değil.

Ömrünü tabiata adayanların varlığını biliyoruz. Dağı taşı hiçbir karşılık beklemeden ağaçlandıran, ağaçlara meyve aşılayan insanlar memleketimizde yaşıyorlar. Kim bilir ne kadar huzurlu, mutlu ve vicdan sahibidirler. Dedi-kodu ile uğraşmazlar. Sadece işlerine odaklanmışlardır. Hastanede eşini kaybeden adamın ömrünün sonuna kadar aynı hastane önünde her gün belli saatlerde bedava su dağıttığını, bu işi yılmadan usanmadan ömrünün sonuna kadar ifa ettiğini şehrimizin yazarlarının yazdıklarından okumuştum. Bu konuyu başkaca birçok örnekle serimlemek pekâlâ mümkün.
 
Toplu taşıma araçlarında yaşlı ve engellilere yer vermeyen olumsuz örnekler üzerinden de bu konunun ehemmiyeti kendini hissettiriyor. Bundandır ki okul eğitimlerinde öğrencilere sistematik kavrayışın altyapısından daha çok şeyin verilmesini beklemek boşuna değil. ‘Mısır, Nil’in hediyesidir’ diyen Heradot sözündeki olduğu gibi kabuktan daha çok öze yönelmek bizi daha sağlıklı doğru bakış açılarına taşıyacaktır. Akıl, mantık olgularının yanında şuuru daha çok beslemek elzem olacaktır. Perçemleri önüne düşürüp sığaya çekmeli insan kendini. Sabahtan akşama kadar sırtında yük taşıyarak rızkını kazanan hamal, hiçbir şey yapmayan tembel bir kraldan daha değerlidir, farkı görebilenler için.

Günümüzden yaklaşık yüz sene önce Merhum Burhan Felek tarafından yazılmış bir yazıda, ‘insan ümit ile yaşar, dostluklarla ayakta kalır. Zulüm, kötülük, herkesin fenalığını istemek, insanları kötülemek rahatlık yolu değildir. Dünyada her şey iyi değildir ve olamaz’. Bu ifadeler bize gösteriyor ki olumsuzluklar hep vardı ve var olmaya devam ediyor. Kötücül düzenek gizli planlarını hep yapıyor ve uyguluyor. İyilerin var güçleriyle mücadele etmesinden başka da bir çare gözükmüyor.
 
İşinden emekliye ayrılan kimi insanların emeklilik sonrası sosyal projelerde, yardım kuruluşlarında, engelli derneklerinde öyle güzel işler yapanlar çıkıyor ki emekli olmadan ki işlerinden çok daha faydalı olabiliyorlar topluma. Bu da paranın her şey olmadığını gösteriyor. Paradan da öte sağlık ve huzurun öncelenmesinin gerekliliği ortaya çıkıyor bir şekilde.

Yontulacak hep bir köşe bulacaksın kendinde/ Yeni sivrilikler çıkacak karşına/ Sırtında başka başka kamburlar taşıyıp/ Erken denilen elvedaların olacak çoğu zaman.

 Kalın sağlıcakla.

İlkay Coşkun
25.02.2019 

Yazı No: 14

Ahlak Penceremiz


Ahlak Penceremiz
 
Ahlaki değerler her ne kadar toplumdan topluma, kültürden kültüre değişiklikler gösterse de insan fıtratına uygun ortak bir ahlak anlayışı da her zaman olagelmiştir. Ahlak, öğretilebilen bir gerçeklik olarak toplumun ve bireylerin önünde duruyor. Hayat felsefesi aile, çevre faktörü ve hayat boyu eğitimle şekillenen bir değer. Bundandır ki ahlak öğretileri eğitimin birincil konusu arasında yer alıyor.
 
Ahlak anlayışlarının şekillenmesinde insan fıtratının yanında din önemli bir araç. Mutlu, huzurlu bir toplumu ve bireyi önceleyen dini anlayış, ahlakın şekillenmesinde önemli bir alan teşkil ediyor. Vicdan, adalet, aşk ve şuur potasında kıvama gelen ruh ve beden, ahlak elbisesini giyinir.
 
Sağlıklı toplumları adalet, hukuk ve ahlak üçlüsü, sacayağı temelinde tahkim olur. ‘Ahlak, millet yapısının temelidir. O olmadan hiç bir şey olmaz’ diyen Nihal Atsız, güçlü ve sağlıklı bir toplumun vazgeçilmezine dikkati çekmiştir. Bu bağlamda toplumların uğraş verdiği en önemli iştiyak noktasını ahlak oluşturmaktadır.
 
Bir toplumda ayıp karşılanan bir hareket başka bir toplumda normal bir olay olarak görülebiliyor. Her ne kadar toplumsal yapıda ki hızlı değişim, ahlakı anlayışlarda da gevşemelere ve değişmelere uğradığı da görülmektedir. Ahlaki çöküş ve kültürel yozlaşma toplumlar üzerindeki önemli hastalıklardandır. Linç ve aforoz kültürü aynı toplum içerisinde, farklı gruplar arasında taban tabana zıt uygulamaları dahi görmek mümkün. Örneğin sanat camiasında yaş farkı birliktelikleri farklı mütalaa edilirken, sıradan vatandaşın yaş farkı evlilikleri apayrı bir değerlendirmeye tabi tutulmaktadır. Bu örnekleri çoğaltmak pekala mümkün. Demek oluyor ki aynı toplum içerisinde dahi çeşit çeşit ahlak anlayışları hüküm sürebilmektedir. Başka bir boyutta toplumlar üzerinde ataerkil bir tahakküm ve bağımlılık ilişkisi yeni nesilleri, doğru istikamette dahi yol almasında önemli bir engel olduğu da bir gerçeklik olarak yerini alabilmektedir.
 
Modern dünyanın insanı yabancılaştırmasının yanında, birçok şeye kolay ulaşmanın ve iletişimin hızlılığı, ahlaklın örselenmesine sebebiyet verebilmektedir. Bu tür olumsuzluklarla mücadele içerisinde olup tarih boyu cinayet ve zulme maruz kalan insanoğlunun gelecekteki mağduriyetini azaltabilmek pekala mümkün.
 
Her toplumun ahlaki yönden eleştirilip yetersiz görülen noktaları vardır muhakkak. Toplumu bazı olumlu örnekler üzerinden de hatasız gibi göstermek de ayrı bir yanılgıdır. Ama olumlu ecnebi örnekleri üzerinden kimse milletimi insafsız eleştirmeye kalkışmasın. Hamamda tellağa ayıp olmasın diye temizliğini yapıp gidende, bankamatikte işini uzatmayıp tekrar bankamatik kuyruğuna sırayı giren de bu milletin içinde.  Aynen vicdanda ve adalette olduğu gibi ahlakın da toplumsal ve bireysel yanını güzele, doğruya ulaşma yönünde beslemek gerekiyor.
 
Hasılı kelâm, kazanç ve kayıp ikilemini bütün gelgitleriyle yaşayan insanoğlu, olumlu ve olumsuz değerlerinde de sonuçlarını yaşamaktadır.

Kalın sağlıcakla.

İlkay Coşkun
18.02.2019


8 Şubat 2019 Cuma

Hayata Dair

Hayata Dair

acılar susayınca yarasın/ı dağlar
görelim derdimiz nasıl ağlar?

Biz küçükken dünya kocamandı. Gelecekle ilgili hayaller büyüktü. Ne zaman ki büyüdük, küçüldü hayallerimiz. Rüyalarımıza korkular serpildi. Kırpıldı bütün umutlarımız. Ne cüssemiz ne deneyimlerimiz ne de bildiklerimiz bizi biz yaptı. Daha çok günahlarımızla kaldık geri de.

Her ne kadar insanı imkânlar büyütse de alnındaki çizikler, yüreğindeki kırıklar ve göbeğindeki kıvrımlar insana hatıra kalıyor sadece.

İnsanın hayatta takındığı rollerin yanında bir de keyif aldığı özel alanları var. Huzurunu kaçıran bir sürüde problemler. Rollerle daha çok cebelleşmek aşikârken, yaşamayı arzuladığımız hayatta daha çok ben’i yaşar ben’i bulmaya çalışır dururuz. Az veya çok bazı makam ve roller üstleniyor hayatta insan. Daha çok olamadığının kıskancı, olduğunun nankörü oluyor. En çokta ‘biz’ ve ‘ben’ olamayınca hayatın duracağına olan yalancı inanmışlığını körüklüyor.

Kazançlarımızla kayıplarımızı hep iç içe yaşıyoruz hayatta. İnsanın dünya ile simbiyotik ilişkisi, doğrusu ve yanlışı ile devam ediyor. Akıl, vicdan, adalet, kalp, idrak, şuur gibi onlarca olgunun içi doldurulmayı bekliyor. Tabiat, eşya ve canlılar ile ünsiyet peyda eden insanoğlu sosyalleşip hayatını sürdürürken, olumsuz yanlarıyla da mücadele ediyor.  Nietzsche’nin, ‘hayatın ‘niçin’ine cevap bulabilirsek, ‘nasıl’ına çok daha kolay cevap verebiliriz’ sözünde olduğu gibi dünyanın çetrefilliği, soru içinde soruları her dem güncelliğini muhafaza ediyor.

Özellikle Müslüman âleminde bu kadar çok ateş varken, yarası çok dünyaya çiçekler dahi ağlıyor. Sadece kendi canının tatlılığını düşünen, bencilliğini besleyen insanlar öyle çoğaldı ki maalesef.

İyi ile kötünün mücadelesi devam ediyor ister istemez. Modernizmin ve konformizmin istikametinde yolunu alıyor insanlık. Dünya, zevk ve sefa içinde yaşanan yüz yıllık ömrün bir anda tükenmesi kadar kısa, bir o kadar da kulun kula kul olmasını sağlamak için tapınaklar inşa etmesi kadar ucuz olan boş ve zayi bir hayat gerçeği var önümüzde.

Demem o ki her yeni gün, bata çıka tazeliyor kendini. Güneş, kışın sonunda hep baharı doğuruyor. Ardı sıra yeni doğumlar sıralansa da yine de haber veriyor hayat kaçınılmaz sondan. Ama her şeye rağmen hoş bir seda kalmasını diliyoruz. Velhasıl, insan olabilmek zor fakat bir o kadar güzel bir zanaat hatta sanat.

Kimi nefret suçu işledi
Kimi gülü sevdi, biline

Kalın sağlıcakla.

İlkay Coşkun
11.02.2019


Yazı No: 12

1 Şubat 2019 Cuma

Venezuela’nın Düşündürdükleri

VENEZUELA’NIN DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ

Gözleri savaşta dünyanın
az gülen çok acı duyan çocuklarıyız

Süper denen gücün gayri ahlaki yanlış hamlelerle gücünü kaybetmeye başlamışsa surda gedik açılmış demektir. Son yıllarda Siyonist güçler tamda bu hali yaşıyorlar.  

Hani kimisi de sorabilir, ‘kardeşim biz Türkiye olarak her işimizi hallettikte kala kala Venezuela mı kaldı?’ diyebilir. Böyle bir soruya kısadan cevap vermem gerekirse; imparatorluk mirasını taşıyan bizlerin bütün dünya sorunlarıyla hemhal olmamız hem gereklilik hem şart olarak önümüzde duruyor. Kendi kabuğumuza çekilerek kendimizi koruyamayız. Başka bir taraftan, biz insanların küçük hesaplarının yanında Allah’ın büyük hesabının varlığını da unutmamamız gerekiyor.

Venezuela’da darbe süreci nasıl oldu? Ekonomilerinde ki devasa problemlerine filan değinmeyeceğim burada. Bu tür teknik bilgileri birçok yerden duyuyoruz, öğreniyoruz. Uzaktan uzağa okyanus ötesinden haberler eskiden beri hep gelirdi. Özellikle Hugo Çhavez ismini haber olarak televizyonlarda çok duyardık. 15 Temmuzla beraber iki ülkeye darbe girişimi sonrası daha yakın ve derinlemesine iletişim kanalları açıldı. Venezuela ile aramızda gidip gelmeler arttı. Ülkelerimiz ve halklarımız hakkında karşılıklı bilgi düzeyimiz her geçen gün çoğaldı. Bir taraftan ABD’nin karşısında, Venezuela ile aynı safta yer aldık. Bu yakınlaşmaların çok da tesadüf olduğuna inanmıyorum açıkçası. Özellikle son yıllarda ülkemiz gibi birçok ülke dış politikalarında bütün yumurtaları tek sepete koymama gibi bir yöntemi benimsemeye başladılar. Bu durum şimdi olmasa bile ileri de dünya Siyonist yapısının mukavemetini zayıflatacaktır muhakkak. Venezuela ile ilişkilerimizin bir gerekçesi de bu olsa gerek. Bu yeni durumun olumlu ve olumsuz yansımaları ülkelerimiz yönüyle illaki olacaktır. Ömrümüz elverdiği müddetçe bunu göreceğiz.
 
Başka bir taraftan Saddam, Kaddafi, Kim Jong gibi yaşanılan tecrübeler algılarımızla ne kadar çok oynandığını gösterdi geçmişte. Venezuela darbesiyle açık açık darbeyi destekleyen ABD, Avrupa ülkeleri kısaca Siyonist oligark yapı algıdan ve gizli kapaklı oyunlardan daha farklı bir evreyi devreye soktu. Eskilerin tabiriyle ‘kötü kabağın çekirdeği çok olur’ misali. Birçok ülke Amerika’nın yanında safını aldı maalesef ama karşı blokta her geçen gün güçlenerek kendini göstermeye devam ediyor.

Günümüzde daha çok üçüncü dünya savaşının başlayacağı değerlendirmeleri yapılsa da dünya üzerindeki dengelerin illaki de gözetileceği ve panzehir ilaçlarının da devreye sokulacağı süreçleri de yaşayacağız. Her zaman korkuyla hareket etmektense dengeli bir siyaseti, cesareti ve inisiyatifi de kullanmaktan başka bir çıkar yolumuz yok.

 
Venezuela gibi petrol ve yer altı zenginliği olan ülkeler bu avantajlarının yanında fakirliklerini ve mağduriyetlerini gördükçe, bizim yer altı zenginliklerimizi uzunca bir süre daha uyutmamızın gerekliği daha çok elzem gözüküyor. Önyargılı olmamaya çalışıyorum ama ABD kaybetme arifesindeyse dünyanın kazanamaması işten değil. Her türlü algı operasyonlarına karşı akıl kapasitemizin yetmediği yerlerde Amerika’nın iyi dediğini kötü, kötü dediğini iyi bellememiz bizi daha az hataya düşürecektir.

Son söz olarak;

Dost bağında bülbül

cenk meydanında ebabil olmalı.

Kalın sağlıcakla.

İlkay Coşkun
04.02.2019 

Yazı No: 11

19 Ocak 2019 Cumartesi

Putin Müslüman mı?

Putin Müslüman mı?

Hıristiyanlar ve Yahudiler bir oldular, Müslümanlarsa yüz parça (Ali Şeriati)
 
‘Putin Müslüman. Abama Müslüman. Prens Charles Müslüman’. Bunlar gibi birçok tanınmış isme Müslüman denmesi en azından kulağa hoş geliyor. Obama’nın, Barack isminin yanına Hüseyin bile eklendi bir ara. Sonra nedense Hüseyin ismi bırakıldı. Açık söylemeliyim ki bu tür konuların araştırmasını yapmadım ve ilgi de duymuyorum açıkçası. Kendimce konunun mülahazasını yapmak istedim sadece.
 
Doğru-yanlış fısıltı haberleşme kanalından bunun gibi birçok haber kulağımıza ulaşıyor. Amerika, İngiltere ve Rusya dünyayı yöneten bilindik ülkeler. Böyle söylentiler sanki Müslümanların affedersiniz gazını almaya yönelik hamleler gibi geliyor bana veya ‘benim babaannemde başörtülü’, ‘bende sizdenim’ demek gibi moda bir tabir kurnazlığını da barındırıyor olabilir. Batılı bazı devlet adamlarının bisiklet sürerken ki görüntülerini paylaşıp ‘ne kadar mütevazı bir devlet adamı’ algısını yayıp bu ülkelere hayran kitlesi oluşturma çabasına benziyor bu durum. Ülkelerin birbirine jestleri tabii ki olabilir. Dini bayramları kutlama, iftar verme gibi jestler olabilir ama samimiyet illaki sorgulanmalıdır.

 
Açıkçası kim Müslüman kim Müslüman değil sınıflandırmalarına takılmak yerine sonuca ve öze bakmak daha mantıklı geliyor bana. Son yıllarda Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro ile iki ülkedeki darbe süreçleriyle birlikte devletler ve başkanlar arasında ki yakınlaşmaya şahit olduk. Nicolas Maduro’nun dinini öğrenme, sorgulama gereği duymadık bile. ‘Devletlerin liderini Amerika mı seçecek?’ Maduro eleştirisi bize ne kadar mantıklı, doğru ve insancıl geldi. Bunu söyleyenin Hıristiyan olması Komünist olması çokta sonucu değiştirmez ve etkilemez de. Kendilerini özgürlük ve demokrasinin hamisi ve havarisi kandırmacasın da olan bu ülkeler trajikomik hallerini ve iki yüzlüklerini bir kez daha dünyaya göstermiş oldular. ABD ve Avrupa ülkelerinin Venezuela’da açık seçik darbenin yanında yer almaları itibarlarını kaybetmelerine vesile olur inşallah.

Velhasıl sorular içinde sorular hep var. Küçük bir menfaat için aynı anneden doğan iki kardeşin dahi kavga edebildiği dünyamızda devletlerin güç ve menfaat mücadelesi tarih boyu hep oldu ve olacaktır ama her türlü olumsuzluğa rağmen Allah, düşmanın bile merdini nasip etsin ne diyelim.


 
İlkay Coşkun
28.01.2019

13 Ocak 2019 Pazar

Şairin İmtihanı

ŞAİRİN İMTİHANI
 
Şair, son model arabaya binebilir mi?
 
Sırtını kalorifer peteğine yaslayarak çok iyi şiir yazılamayacağına inananlardanım. İyi şiir yazmak için üşümek gerekir. Masa başı şiirler kendini çabuk ele verir. Kurgudan çok yaşanmışlık şaire değer katar. Son yıllarda yeni son model binek otomobillerin arttığı, eski otomobillerin azaldığı bir ortamda, şairleri bunlardan uzak tutmak anlamsız olur. Zahiren son model arabaya binilmesinde çok bir sorun olmasa da şairin deruni yanına nasıl bir tesiri olur irdelemek gerekir. Para ve imkân ile her dem haşir neşir olan kimi şairin fakir edebiyatı yapması itici gelir insana. Şairin, lüksü yaşama özgürlüğü vardır elbette ama okurunda bu yazdıklarına inanmama gibi bir lüksü her zaman olacaktır. Bana göre lükste olsa eski model arabalar şaire daha çok şiir yazdırır gibi geliyor bana.
 
Şairin makbulü
 
Şiir daha çok kulak ile sevilir. Az okuyan ve daha hazırcı bir toplum olduğumuz için aynı müzikte olduğu gibi sesi ve görüntüsü olan şair daha çok kitlelere ulaşır. Makbul şair, afyon etkisindeki retoriğe ayarlı kitleleri mayıştırır. Radyocu ve televizyoncu olanı daha makbuldür. Popülarite bu alanda da kendini hissettirir. Benlik histerisine kapılan kimi şair üretmeden çok tüketir kendini. Şiir dinletileri, kitap fuarları, söyleşiler, çalıştaylar, sempozyumlar derken diyar diyar gezen şair daha çok makbul gibi gözükebilir. Şiir kitabını çok satabilen şair makbuldür. Çok satıyor ukalası ve serbest piyasa kapitali olan daha çok yer bulur. Maddiyatı iyi olan şair, çoğu sponsorluğunu kendi üstlendiği için avantajlı konumdadır. Her alanda olduğu gibi güzel bayan şair her zaman daha çok aranılandır. Yazdıkları bir şekilde de olsa kabuldür sanki. Son tahlilde şairin dirisinden çok ölüsü makbuldür derler de inanmazdım.
 
En çok ve en kolay eleştirilen şair
 
Her üç kişiden beşinin şair olduğu türünden insana itici gelen kelime oyunlarıyla şairlerin çokluğuna eleştirel göndermeler yapılır. Şiir kitaplarının okunmadığı söylenerek yine şairler hedef tahtasındadırlar. Hele bir de romana, hikâyeye, nesre yönelen bir zaman şiir yazanların eleştirdiği ilk camiada şairlerdir. İşin ilginç yanı şairi, şair daha çok eleştirir. Gözden çıkarılan şair hedef tahtasına konularak ben iyi şairim bilinçaltına verilmeye çalışılır. Şairi şiirden soğutmaya çalışan, şiiri sadece kendisinin yazdığına inanan veyahut başkalarını inandırmaya çalışan bir güruh var her zaman. Gerek sağda gerek solda şairler hep bir sınıflandırmaya tabi tutulur. Beş soldan iki sağdan verilen şair isimleri aritmetik olarak çoğaltılır. Siyah punto ile yazılan bu isimler yaşayan şairler için daha çok al gülüm ver gülüm şeklinde tezahür eder. Birçok dergi editörleri şairlerin mesajlarına geri dönmezler. Kimi dergilerde şiirler, boşlukları doldurmakta kullanılır çoğu zaman. Özellikle dergi camiasında şairin mümkün mertebe şiir yazmaması arzu edilir. Dergiler en çok şairlerden beslenir ama dergilerin bir numaralı şamar oğlanı da şairlerdir.
 
Kalın sağlıcakla.
 
İlkay Coşkun
21.01.2019
 
Yazı No: 9

9 Ocak 2019 Çarşamba

Kese Kâğıdına Kulp

Kese Kâğıdına Kulp

Naylon poşet mevzusunun çok ele alınmasının insanları amiyane tabirle baydığı söylenmekte. Son zamanlarda naylon poşetin paralı olması ve bu durum karşısında takınılan olumlu ve olumsuz tavırlara bu aralar bolca şahit oluyoruz. Tenkit olmadan tekamül olmaz diyerek biz yine de bu konunun mülahazasını yapalım.

Bu konu hakkında bilgi eksikliklerimiz var. Marketlerden alınan yirmi beş kuruşun on beş kuruşu devlete geri dönüşüm katkı payı olarak dönmektedir. Markete on kuruşu kalmaktadır. Nisan 2019 tarihinden itibaren de kasalar da reklamsız poşete geçileceği söyleniyor.

Olumlu davranışlar öğretilebilir, eğitilebilir bir gerçek. Naylon poşet kullanımının çok olması ve çevreye verdiği zarar biliniyor. Bu bilindik ayrıntılara girmek istemiyorum. Yüzde kırklar elliler seviyelerinde kullanımın azaldığı şimdiden dillendirilmektedir. Paralı olması tüketimi illaki azaltacaktır. Bu uygulama ile file, kese kâğıdı, bez çantaya yöneliş gün geçtikçe artacaktır. Gönül isterdi ki naylon poşet kullanımını azaltmak için devletimizden önce çevreciler, gönüllü kuruluşlar, sivil toplum örgütleri tarafından projeler geliştirilerek toplumu bilinçlendirme yönüne gidilseydi keşke. Ayrıca naylon poşet kullanımı çevre ve israf sorunlarımızın sadece bir parçası durumundadır. Bunu da görmemiz gerekiyor.

Naylon poşeti birkaç kez kullanıp sonunda da çöp poşeti olarak değerlendiren insanımızı çokta eleştirmemek gerekir. Hani bir kitabı, dergiyi, gazeteyi onlarca insanımızın okuyup değerlendirdiği gibi bir tasarruf yönümüz her alanda var. Dar gelirli fakir insan paraya daha çok ihtiyaç duyar. Çünkü para ısınmadır, ekmektir, barınmadır. ‘Yanan kavurga sıçrar’ sözünü boşuna kullanmamış büyüklerimiz. Plastik ve kâğıt atık gibi geri dönüştürülebilen çöplerimizi bazı Avrupa ülkelerinde olduğu gibi biriktirerek paraya dönüştürebileceğimiz projeler geliştirilse keşke. El eli yıkar elde yüzü yıkar sonuçta. 

Her ne kadar uygulamanın zamanlaması noktasında haklı bir itiraz olsa da iyi bir uygulama olduğu kanaatini taşıyorum. Alt ve orta gelir seviyesinde olan insanımızın kışın ısınma giderleri ve ekonomik krizle beraber zamlar daha çok etkilemişken küçük bir meblağda olsa yirmi beş kuruşun zamansızlığına dikkat çekmek istiyorum.

Bir de madalyonun diğer yüzü var. Fakir bir insan ne kadar naylon poşet kullanıyor? Ne kadar alışveriş yapabiliyor gibi sorular olayın başka bir boyutu.

Ayrıca naylon poşetlerin tamamen ücretli olduğu da yok. Ekmek, meyve, sebze gibi marketin iç reyonlarında reklamsız poşetler bedava verilmektedir. İleri de bunlarda da bir dönüşüm olacaktır muhakkak. En azından şimdilik uygulamaya uyum sürecinde bu geçiş zaman kazandıracak hepimize. Poşete para ödemek istemeyen ve çöp torbası kullanım alışkanlığı olan insanımızın şimdilik ihtiyacını giderecektir. Aynı zamanda bazı manavlarda yıllardır meyve ve sebzeleri koydukları kese kâğıdı kullanımı var. Zamanla bu kese kâğıtlarına tutacak bir kulp yaparlar belki.

Nasıl ki kapalı alanlarda sigara yasağı uygulamasında da zorlanmalar ve yeni duruma itirazlar oldu ama şimdi kapalı alanlarda sigara yasağına gayet güzel uyum sağlandı. Paralı poşet uygulaması da bir nevi buna benziyor. Çokta abartmaya gerek yok bence.

Velhasıl olumlu ve olumsuz yönleriyle hayat mücadelemiz devam ediyor.  Her şeye rağmen merhum Neşet Ertaş'ın dediği gibi;

“Tel kırılsın da gönül incinmesin” yeter ki.

Kalın sağlıcakla.

İlkay Coşkun
14.01.2019


Yazı No: 8

3 Ocak 2019 Perşembe

Tevazu Dediğin

Tevazu Dediğin

Yek katre-i hûnest, sâd hezârân endişe (İnsan üç beş damla kan ve bin bir endişedir) Sadî Şirazî
İnsan, algılarını, bakışlarını hangi alana çevirirse onu görüyor. Daha çok kolay görülebilen maddeyi amaç edinen insan, kolay görülemeyen özü, derinliği, huzuru ihmal ediyor. Benlik duygusunu beslerken bireyselliğini ve yalnızlığını körüklüyor adeta. Para, makam, imkân paylaşımına odaklanmış çağımızın kapitalist insanı, bu alanı işgal edip hırs denizinde boğuluyor adeta.

Hani tarihi menkıbelerde çok duymuşluğumuz vardır. Âlimlerin makamı, şöhreti ve parayı ellerinin tersiyle ittiklerini ve bu alandan fersah fersah kaçtıklarını çokça okumuşuzdur. İnsanların problemleri tarihten günümüze her ne kadar şekil değiştirse de özünde hep aynıdır. Her nasıl ki Somuncu Baba’nın sırrının ortaya çıkması sonrasında Bursa’dan ayrılarak, Kayseri, Aksaray, Darende gibi Anadolu’nun diğer noktalarına gidişi önemli bir örnek olarak hafızalarımızdadır. Asra bedel günlerden biri olan 15 Temmuz’da İstanbul’da belediyenin süs havuzunda abdest alarak darbecilerinin karşısına çıkan kahraman insanımızın sonrasında kameralardan, şöhretten kaçışlarını da görmüş olduk.

Her dem tevazu gösteren insan özünü bulmakta ve özellikle zor zamanlarda çevrelerine varlıklarını hissettirmektedirler. Her ne kadar batılı ecnebilerin organizasyon ve pr çalışmalarına yenik düşüyoruz görüntüsünü sergilesek de, bu hali daha plansız ve doğal yaşadığımız aşikâr. Bu tür planlar ve projeler her alanda savaşırcasına üzerimize salınıyor ve bizi daha bitkin ve çaresiz gösteriyor. Bu savaş hali kötüler kazanıyor görüntüsü verirken, insanlığın ortak paydasında kayıpların önünü açması da büyük bir problem olarak gözüküyor.

Hani dualarımızın bir bölümünde isimleri unutulmuşlara dua ve rahmet okuduğumuz olur. İsimleri unutulmuş, belki de nesilleri kesilmiş tevazu timsali insanları tarihin her döneminde görmek mümkün. “Çerçiyi oturak, tarlayı bıtırak batırır” diyen dedelerimiz günümüzün sıkıntılarının benzerlerini yaşamışlar ve sıkıntılara karşı uyarılarını yapmışlardır. Her türlü olumsuzluğa rağmen mukaddesatı olan necip milletimizin insancıl, hümanist yanı her dem filizlerini yeni nesillere aksettirmektedir.

Her ne kadar tevazu mekanizması, benlik duygularının denizinde olmadığı kadar sığlaştığı görülse de her türlü olumsuzluğa rağmen bir yerlerde yaşatıldığı da bir gerçek. Örselenen, saldırıya uğrayan vicdan sahibi, Allah korkusu olan güzel insan, her türden yarasına rağmen bir yerlerde yeşeriyor. “Taşı ursan cabalak öledi. Cabalak taşa ursan yine cabalak öledi” diyen Azeri atasözünde, taşı serçeye vursan da serçe ölüyor, serçeyi taşa vursan da yine serçe ölüyor. Çünkü narin olan serçedir. İyiyi, güzeli, adaleti, doğruyu ve tevazu gibi birçok hasleti yaşatmak daha fazla emek gerektiriyor.
 
Ego ile çevrelenmiş insanlar zannediyor ki dolaşımda sadece kendi mensupları var. Tevazu sahibi insanları görmek dahi istemiyorlar.
 
Ne şöhretli, ne çok zengin dedikleri kodaman insanlar
Breh breh!
 
Bilinmeli ki;
Kısacık insan ömrünün, doğum ve ölüm aralığı ucun ucuna.
 
Kalın sağlıcakla.
 
İlkay Coşkun  
07.01.2019

Yazı No: 7

26 Aralık 2018 Çarşamba

Sözü Güzel Söylemek


Sözü Güzel Söylemek
İnceliğin, zarafetin, letafetin, ağırbaşlılığın, terbiyenin, olgunluğun, medeniyetin son kerte dışa vurumudur sözü güzel söylemek. Sözü güzel söylemek, güzel konuşmayı da içinde barındırsa da daha derin ve kapsayıcı anlamlar içerir.
Hani “Ne güzel söylemiş atalarımız” diyerek yazımızı, sözümüzü kuvvetlendirmeye ve dahi süslemeye çalışırız. Anlatımdaki öze, güzelliğe hayran oluruz. Güle, bülbüle, “ne güzel yaratmış yaradan” nazarıyla bakarız. “Güzel bakan güzel görür” diyerek bakış çerçevemizi oluştururuz. “Güzele bakmak sevaptır” kurnazlığını güderiz başka bir zaman. “Güzeli herkes sever” diyerek insanın özünü betimleriz.
Kaba ve sinkaflı sözlere de şahit oluruz maalesef. Arzulanan güzel halin galebe çalması, kuvvetli olmasıdır. Zıtlıkların mücadelesi savaş haliyle kendini gösterir. “Söz ola kese savaşı, söz ola kestire başı” diyerek ağızdan çıkanın önemine dikkat çekeriz. Sükût ile sözü dengelemeye çalışırız. “Söz gümüşse sükût altındır” diyerek ağırbaşlılığa, terbiyeye davet edip her ağzı olanın konuşmaması gerektiğine dikkat çekeriz. Ne kadar söz dolaşımda olsa da “Sözün Özü”ne her zaman ihtiyaç duyarız. Sözün senet olduğu bir dünya tasavvuru yaparız. “Sözüm söz” diyerek sözü pekiştirip güven telkin ederiz. “Sözünün eri” insanlarla dost olmayı yeğleriz. Adı kötüye çıkmış kelimelerden hep kaçmaya çalışırız.  Kelimeleri farklı dizene şair ve yazar denmez mi bir taraftan? Hatip değil midir bizi alıp yeni dünyalara götüren.  Güzel konuşanlara, güzel hitap edenlere hep bir gıpta ile özenerek bakmaz mıyız?
Güzel sözde, güzel konuşmada samimiyet vardır. Kısır döngü menfaatleri, hesapları kapsamaz. Ulvi değerleri taşır, doğruluk vardır. Nasihat ve dua güzelliğindedir. Selamı ve hal hatır sormayı her daim içerisinde barındırır. Sevgiyi, aşkı, muhabbeti hep yanında bulundurur güzel söz. Şekilden öte öze yönelişi, istikameti imler her daim.
Fani dünya tarlarında hoş bir seda bırakma gayretimizi son demine kadar kullanıp “göç yolda düzülür” diyen atalarımızın uygulamaya, harekete ve devamında berekete verdiği ehemmiyeti önemseriz.
Kalubela da verdiğimiz sözleri genlerimizde taşırız. Özümüzde iyiyizdir daha sonraları bozuluruz. Çocuklarımız doğuştan günahsızdır, apaktır. Doğuştan Müslüman ehliyizdir. Veda hutbesindeki sözler kulaklarımızdadır “ey insanlar” hitap başlığı altında. Anne, baba veya büyüklerimizin güzel sözleri kulaklarımızda küpedir. Güzel söz ilaç gibidir, acıyı hafifletir, yaranın hızla kabuk bağlamasını sağlar, küsleri barıştırır, savaşların önüne set olur. Tatlı söz olup yılanı deliğinden çıkarır çoğu zaman.
Kalın sağlıcakla.
İlkay Coşkun
31.12.2018


Yazı No: 6

19 Aralık 2018 Çarşamba

STK Nedir Ne Değildir?

STK Nedir Ne Değildir?

Resmi kurumların dışında, bağımsız olarak işlerini yürüten, sosyal, kültürel, çevresel, sendikal, hukuki gibi alanlarda faaliyetler yürüten yasal dernekler, vakıflar, odalar, barolar kısaca sivil örgütlenmeler olarak tanımlayabiliriz. Bir toplumda bu tür birlikteliklerin olması o toplumda demokrasinin ve demokratik uygulamaların yaygın olduğunun da bir göstergesidir.

Resmi birlikteliklerin yanında bunun gibi gönüllülüğe dayalı sivil birlikteliklerinin de bir toplumun gelişmesine olan katkısı aşikâr. Örneğin yasal olan işçi ve memur sendikalarında çalışanların lehine çalışmalar yapmak çalışanın hakkını korumak bu anlamda çaba göstermek elbette ki değerlidir.

Hiçbir sivil toplum örgütüne üye olmadan bu birliktelikleri gereksiz ve faydasız görmek ise bir o kadar anlamsızdır. Ülkemizde ki sivil toplum örgütlerini güçlendirmek ve ideal hale getirmek istiyorsak bir yerden başlamalıyız. Eğer ki sivil toplum örgütlenmelerinde yanlış giden işler varsa devletimizin denetim mekanizmasına açık olması ve denetlenmesi beklenir. Bunun yanında bu kurumları eleştirenlerinde bir bakıma toplumun bu örgütlerini boş boş eleştirmek yerine mücadele edebilmek için üye olunabilir, yönetime girilebilir ve yanlış giden işlerin düzeltilmesine örgüt içinde katkı verilebilir.

Bu gerekliliği ifade ettikten sonra sivil toplum örgütlenmelerinde eleştireceğim tarafları bu yazımda dile getirmek istiyorum. Sivil toplum örgütlenmelerinde yer alan şahısların bu görevlerini kendilerini göstermek için basamak olarak kullandıkları genel bir kanı. Bu şahısların her ne kadar kendilerine yeni görev veriliyor masumiyetinde lanse etseler de, kerametin bulundukları makamda olduğunu ve bu makamda iken ki taleplerin, arzuların ve çabaların sonucu olduğu gözüküyor. Bu çarpık durumu sivil toplum örgütü çalışmalarından çok siyasete yakınlıklarında ve çarşaf çarşaf verilen pozlarda görmek pekâlâ mümkün. Kendi sivil toplum örgütüne binlerce hatta milyonlarca üyenin olması üzerinden güç devşirme cihetine gidiliyor maalesef. Çevremizde emek vermeden, cefa çekmeden “aşığı cuk aturan” insanlarla doluveriyor maalesef. Bir insanın sanki elinde sihirli değnek varmış gibi aynı anda birçok derneğe başkan veya yönetici olması gibi bir talihsizliği yaşıyoruz maalesef. Bir insan nasıl olur da birçok yerde verimli ve başarılı olabiliyor. Özel bir yetenek sanırım. Bunları görünce insanın, öküzün altında buzağı arayası geliyor.

STK yönetiminin ilgili branşıyla ilgisiz insanların yer olması bu alanın başka amaçlar ve basamak olarak kullanılmasına daha çok zemin hazırlıyor. Bu durum tabela derneği olmak gibi bir sonucu doğuruyor. İster istemez ilgisiz insanlar asli dernek faaliyetlerini yapmayıp bu alanda kaynak israfına yol açıyor. “Tribünlere oynamak” tabirinin içini dolduruluyor sadece. Çevreyle, işçi ile memur ile ilgilenmesi gereken bir STK asli görevini yapmayıp bu makamı hem işgal ediyor hem de kendisine daha üst görevler için basamak yapıyor. Sivil toplum örgütünde esas faydalı olabilecek insanlar dışarıda kalıp, faydası olmayacak insanlarla içini doldurma gafletine en azından bu yöneticileri seçenlerin düşmemesi gerekiyor. Her ne kadar “bal tutan parmağını yalar” mantığı olsa da tamamen bu alanları bu amaçlar için kullanmak bizleri ileri değil farklı mecralara götürür maalesef.

Hele hele ilgisiz bir şekilde erkek egemen mantığında kadını yok saymak veya bunun tersi feminist bakış açısıyla erkeği görmemek sivil toplum örgütlerinin yapabileceği kötü ırkçı yaklaşımlar arasında yerini alıyor sadece. Bu konu dâhilinde uç ve başka bir konu başlığı bir örnek.

Nobel ödüllü bilim adamımız Aziz Sancar’ın ifadesiyle, “günlük politikalarla uğraşmayıp yaptığımız iş ne ise ona yönelmemiz ve politikayı profesyonel siyasetçilere bırakmamız daha doğru olacaktır”. Bilime, ilime, kültüre, sanata ve üretime yönelmemiz bizi madden ve manen daha zengin yapacaktır.

Yönetimi sadece üstten alta doğru jakoben anlayışlarla değil de alttaki vatandaştan, bireylerden, sivil toplum örgütlerinden üste doğru olması da gelişmiş bir toplumun özelliklerinden olduğu unutulmamalıdır.

Bu örneklemeler üzerine başka bir zeyl düşecek olursam;
Toplumumuzda yaptığı işle kendini kanıtlamış, tebarüz etmiş insanlar her alanda yetişmeli. Özellikle sivil toplum mensupluğu bir basamak ve dönemsel bir rol olarak kendilerine biçilmemeli.

Bir bilgenin, “sorular sormak bütün cevapları bilmekten daha iyidir” sözünde olduğu gibi soran, sorgulayan bir toplum daha iyiyi ve güzeli bulacaktır elbet. Bunun için de her türden olumsuzluğa rağmen sivil toplum örgütleri demokratik, özgür bir toplumun olmazsa olmazıdır.

Kalın sağlıcakla.

İlkay Coşkun
24.12.2018


Yazı No: 5